วันจันทร์ที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2553

ตามหาปู่ตา

วันเมื่อวันศุกร์ที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2553 มีชาวบ้านจากหมู่บ้านอายอง จำนวนหนึ่งได้นำขบวนรถนำชาวบ้านมาหลายคันรถ มายังบ้านตรึม มีการแห่ขบวนรถมีเครื่ิองเสียงติดกับรถเสียงดนตรีเป็นแนวพิณแคน ทำนองสนุกสนาน มีการฟ้อนรำ ขบวนรถเหล่านี้เดินทางเข้ามาที่วัดบ้านตรึม ซึ่งเป็นวัดเก่าแก่ประจำหมู่บ้านแห่งนี้
เมื่อขบวนรถมาถึงบริเวณวัดก็ได้มี ผู้ใหญ่บ้านซึ่งเป็นห้วหน้าที่นำชาวบ้านมาได้มาขออนุญาตเจ้าอาวาส เพื่ิอทำพิธี
ในวัดแห่งนี้มีสถานที่ที่ชาวบ้านบูชาเรียกว่า ศาลปู่ตา ซึ่งข้างในศาลปู่ตานี้มีหินก้อนใหญ่ ถูกแกะสลักเป็นรูปมีลักษณะคล้ายในเสมา ตรงกลางของใบเสมาหิน จะมีรูปธรรมจักร ชาวบ้านจะเรียกเสมาหินนี้ว่า ปู่ตา แต่คนจากชุมชนอื่นจะเรียกว่า ใบเสมาหิน
เมื่อชาวบ้านอายองมาถึงวัดบ้านตรึมก็ได้ทำพิธีเข้าไปรถน้ำใบเสมาหรือปู่ตาที่ชาวบ้านนับถือ โดยการนำขันที่ใส่น้ำ ในขันน้ำนี้มีแป้ง ดอกไม้ น้ำหอม โดยการใช้ใบไม้ประพรม ไปยังใบเสมานั้น
เมื่อทำพิธีเสร็จรถน้ำใบเสมาเรียบร้อยแล้ว ชาวบ้านก็พากันเข้าไปในศาลาการเปรียญของวัดเพื่อทำพิธีเข้าทรง
การทำพิธีเข้าทรงนี้...

วันพุธที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2553

เรียนรู้ตะกวดคู่บ้านตรึม





เรียนรู้ตะกวดคู่บ้านตรึม


บ้านตรึมเป็นหมู่บ้านส่วยโบราณที่น่าศึกษา หมู่บ้านหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ หมู่บ้านแห่งนี้มีการนับถือสัตว์ ซึ่งชาวบ้านจะถือว่าเป็นปู่ตา สัตว์ที่เราพูดถึงนี้คือ ตะกวด หรือตัวแลน เป็นสัตว์เลื้อยคลานขนาดกลาง อารัมภบทขึ้นมานี้ก็เพื่อให้เห็นถึงความน่าสนใจ ว่าทำไมคนต้องนับถือสัตว์ด้วย สัตว์นี้มีความสำคัญอย่างไร เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของชุมชนนี้อย่างไร ความเชื่อนี้เกิดขึ้นมาได้อย่างไร

ชาวบ้านตรึมโดยส่วนใหญ่แล้วประกอบอาชีพเกษตรกรรม วิถีชีวิตของคนในชุมชนจะเกี่ยวพันกับธรรมชาติเป็นหลัก ชาวบ้านที่นี่จะทำนาปี ซึ่งการทำนาปีนี้จะต้องอาศัยฝนที่ตกมาตามฤดูกาล ไม่เหมือนกับการทำนาปรังที่ใช้น้ำจากแหล่งชลประทาน
เพื่ิอให้การทำนามีผลผลิตที่น่าพึงพอใจ ชาวบ้านก็ต้องแสวงหาแหล่งยึดเหนี่ยวทางจิตใจ สิ่งนั้นก็คือเจ้าปู่ตา
ถ้าปู่ตาอยู่ดีมีความสุขก็จะดลบันดาลให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล ถ้าปู่ตาไม่พึงพอใจอยู่ไม่เป็นสุขก็จะทำให้แห้งแล้งฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาลทำให้ ข้าวในนาเสียหาย
การบูชาตะกวดปู่ตานี้จะมีการนำไข่ไก่ไปให้ในป่าช้า ซึ่งที่ป่าช้านี้มีตะกวดอยู่มาก แล้วก็มีการจุดธูปบอกกล่าว ว่าถ้าได้มากินไข่ที่นำมาให้นี้แล้วก็ขอให้ได้ให้พรตามที่ขอ ขอให้ลูกหลานอยู่เย็นเป็นสุข
ชาวบ้านตรึมเชื่อว่า ฝนจะตกมากหรือน้อยนั้นให้สังเกตที่หางของ ตะกวด ถ้าตะกวดมีหางเป็นสีดำ แสดงว่าปีนี้ฝนจะตกดี มีน้ำอุดมสมบูรณ์ ถ้าหางของตะกวดเป็นสีเหลือง แสดงว่า ปีนี้จะแล้ง ข้าวในนาเสียหาย ไ่ม่ได้ผลเท่าที่ควร

เมื่อสิ้นฤดูทำนาในแต่ละปี ชาวบ้านจะมีการเซ่นปู่ตา ซึ่งเป็นประเพณีที่ทำทุกปีในหมู่บ้านแห่งนี้